Bu akımda, ana mantık doğayı kontrol etmek yerine ; serbest bırakmaktır, yani bir başka deyimle doğaya müdahele etmemektedir.
Peyzaj mimarlığında ise
• Az bakım gerektiren peyzaj çalışmaları yapmak (low intervention)
• Doğal çayırlar oluşturmak
• Yaban hayatı teşviki edecek çalışmalarda bulunmak
Özellikle son zamanlarda Britanya da belediyeler ve kamusal alanlarda çok kullanılan bir akımdır.
Rewilding (Yabanlaştırma) Bahçeciliği Nedir?
Rewilding, doğanın insan müdahalesinden mümkün olduğunca arındırılarak kendi kendini yenilemesine izin veren bir ekolojik tasarım yaklaşımıdır.
Peyzaj mimarlığında rewilding; “kontrollü doğallık” değil, doğanın kendi sistemini yeniden kurmasına alan açmak anlamına gelir.
Rewilding Bahçeciliğinin Temel Prensipleri
1. Doğaya Müdahaleyi Azaltmak
• Budama minimum seviyeye indirilir
• Kimyasal gübre ve ilaç kullanılmaz
• Sulama mümkün olduğunca azaltılır
Amaç: Bitkiler kendi doğal döngülerine dönsün
2. Yerel (Native) Türlerin Kullanımı
• Bölgeye adapte olmuş bitkiler tercih edilir
• Egzotik ve yüksek bakım isteyen türlerden kaçınılır
3. Biyolojik Çeşitliliği Artırmak
• Arılar, kelebekler, kuşlar için habitat oluşturulur
• Monokültür yerine karışık bitkilendirme yapılır
Önemli olan “Bahçe değil, mini ekosistem”
4. Doğal Süreçlere İzin Vermek
• Yaprak döküntüleri temizlenmez (mulch olur)
• Doğal çürüme süreci desteklenir
• Toprak canlı tutulur
5. Sert Peyzajı Azaltmak
• Beton yerine doğal taş kullanmak
• Yapay sınırlar yerine geçişli alanlar üretmek
• “Düz çizgi” yerine organik formlar kullanmak
Rewilding Bahçe Nasıl Görünür?
• Hafif “vahşi” görünüm hedeflenir
• Düzgün kesilmiş çim olmaz doğal bırakılır
• Doğal yayılımlı bitkiler tercih edilir
• Mevsimsel değişimi belirgin gösterecek tasarımlar yapılır
• Çevreyi insan değil doğa kontrol eder
Peyzaj Mimarlığında Önemi
Rewilding, özellikle şu konular için kritik:
• İklim değişikliği ile mücadele için son derece
önemlidir
• Su tüketimini azaltma konusunda etkilidir.
• Toprak sağlığını koruması bakımından birçok unsur
içerir
• Şehirlerde doğal yaşam alanı oluşturma konusunda
önemlidir
Aslında bu yaklaşım, klasik peyzajdan “ekosistem tasarımına” geçiştir
Rewilding bahçecilik:
• Daha az bakım
• Daha az su
• Daha fazla doğa
• Daha sürdürülebilir yaşam unsurlarını öneceler
Ve en önemlisi, dünyanın daha iyi bir yer olabilmesi için Geleceğin peyzaj trendlerinden biri değil standardı olacak
Dünyadaki En İyi Rewilding Örnekleri
1. Knepp Estate (İngiltere)
Neden önemli?
• Tarım arazisi, tamamen doğal ekosisteme dönüştürülmüştür
• Hayvanlar serbest bırakıldı, stresten uzaklaştırıldı (inek, geyik, domuz benzeri türler)
• İnsan müdahalesi minimum seviyede tutuldu.
Sonuç:
• Biyoçeşitlilik patlaması sağlandı
• Nesli azalan türler geri geldi
• “Rewilding + turizm” modeli oluşturuldu.
2. Oostvaardersplassen (Hollanda)
Neden önemli?
• Tamamen yapay oluşturulmuş bir alan doğaya bırakıldı
• Büyük otçullar ekosistemi şekillendirildi
Sonuç:
• Avrupa’nın en önemli kuş habitatlarından biri olmuştur
• Sulak alan ekosistemi doğal dengeye ulaşmıştır
Önemli: Rewilding sadece restore etmek değil, sıfırdan bir doğal alanı yaratabileceğini de göstermiştir.
3. Rewilding Europe Iberian Highlands (İspanya)
Neden önemli?
• Terk edilmiş köyler ve boşalan kırsal alanlar değerlendirildi
• Doğal süreçler geri getirildi
Sonuç:
• Ekoturizm gelişti
• Yerel ekonomi canlandı
Rewilding’in ekonomik kalkınma aracı olarak kullanabileceği de gösterilmiştir.
4. Iberá Wetlands (Arjantin)
Neden önemli?
• Nesli tükenmiş türler geri getirildi (jaguar dahil)
• Devasa sulak alan restorasyonu yapılmış, ekosisteme ciddi katkı sağlanmıştr.
Sonuç:
• Ekosistem yeniden kuruldu
• Dünya çapında model proje olarak kabul edilmiştir
• Tür geri kazandırma sağlanmıştır. (rewilding’in en güçlü aracı)
5. Yellowstone National Park (ABD)
Neden önemli?
• Kurtlar yeniden ekosisteme geri dönmüştür
• Tüm ekosistem değişti, iyileştirme
Sonuç:
• Nehirlerin akışı bile olumlu anlamda değişti
• Bitki örtüsü geri geldi
• Tek bir tür tüm sistemi değiştirebilir
Peyzaj Mimarlığı Açısından Ana Çıkarımlar
1. “Tasarım = geri çekilmek”
• En iyi müdahale bazen müdahale etmemektir.
2. Hayvanlar tasarımcıdır
• Otlayan hayvanlar peyzajı şekillendirir
3. Estetik değişiyor
• “Düzenli bahçe” → “doğal süreç estetiği”
4. Ekonomi ile birleşmeli
• Turizm
• Eğitim
• Marka değeri
