Günümüzde kentsel alanlarda özellikle iklim krizinden ortaya çıkan sorunları doğal tabanlı çözümlerle gidermeyi planlayan bir yaklaşımdır.
Özellikle peyzaj mimarlığı özelinde ;
- Isı adası etkisini azaltma
- Sel kontrolü (SUDS sistemleri)
- Yeşil altyapı
Doğa Tabanlı Çözüm
Nature-Based Solutions, Uluslar Arası Doğayı Koruma Birliği (International Union for Conservation of Nature) tarafından tanımlanan bir yaklaşımdır.
Hangi Problemleri Nasıl Çözer?
Isı Adası Etkisini Azaltma
- Ağaçlar gölge oluşturur, yansımayı azaltır, suyu tutar, gün içinde zeminlerde ısı aborbe edilmesini engeller
- Tüm bu unsurla da şehir sıcaklığını düşürür, kentsel ısı ada etkisini azaltır
Sel & Su Yönetimine Katkısı
- Yağmur bahçeleri tesisi ( Rain garden )
- Biolojik Drenaj Kanalları ( Bioswale ) yağmur suyunu toplamak, filtrelemek ve toprağa geri kazandırmak için tasarlanmış, bitkilerle kaplı sığ drenaj alanlarıdır.
– Yağmur suyu (özellikle asfalt ve sert zeminlerden gelen) bioswale’e yönlendirilir
– İçindeki bitkiler, toprak ve filtre katmanları suyu temizler
– Su yavaşlatılarak yer altına sızdırılır (infiltrasyon)
– Böylece sel riski azalır ve su kalitesi artar
- Geçirgen zeminler yüzeysel suyun akışa geçmesine izin vermez, suyun bitkiler tarafından alınmasını veya yer altı su kaynaklarına aktarılmasına yardımcı olur
Hava Kalitesini Düzeltme
- Bitkiler havadaki kirletici partikülleri tutar ve emer, yine sülfür gibi araç ve binalardan kaynaklanan sülfür gibi ağır metalleri de absorbe eder.
- Oksijen üretir , karbonu azaltır, hava kalitesini düzeltir
Biyoçeşitlilik Kaybını Azaltma
- Arı, kuş, böcek habitatları için habitat oluşturur.
- Yeşil koridorlar sağlar
İnsan Sağlığı Üzerine Olumlu Etkileri
- Stres azalır, kalp ritmini düzenler, teneffüs edilen hava kalitesini arttırır
- Açık alan kullanımı artar, insanları daha sağlıklı ortamlarda zaman geçirmesini sağlar.
PEYZAJ MIMARLIĞINDA DOĞA ÇÖZÜMLÜ UYGULAMALAR
Yağmur Bahçeleri ve Biyolojik Drenaj Kanalları ( Rain Gardens & Bioswales )
- Bu sistemler yağmur suyunu toplar, suyun yüzeysel akışa geçip dengesiz yağmur rejimlerinin sebep olduğu sel felaketlerini engeller
- Katmansal yapısı ile suyu filtreler, içindeki fiziksel kirleticiler ve ağır metalleri temizler
- Temiz suyu yeraltına verir, su döngüsüne etkin katkı sağlar
Kentsel Ağaç Sistemleri ( Urban Tree Systems )
- Ağaçlar iklim kontrolünde etkin role sahip unsurlardır. Kente bir çok olumlu etkisinin yanısıra düzensiz iklim davranışlarının regüle edilmesinde önemlidir.
- Ağaçlar gölgelik alan yaratan tepe yapıları ile yüzeysel ısınma ve zemin ısı radyasyonunu azaltır. Ağaç olmayan alanlar tüm gün güneşin altında kalır, ekstra ısınır ve bu ısıyı yansıtma ile atmosfere yansıtır. Bu da tam ‘ Kentsel Isı Adası’ dediğimiz oluşuma neden olur. Yapılan araştırmalar doğru ağaçlandırmanın kentsel ısınmayı 10 C ° kadar azalttığını göstermiştir.
Yeşil Çatı ve Duvarlar (Green Roof & Green Walls)
Bu sistemler
- Isı izolasyonu sağlar, enerji sarfiyatı sağlar. Kışın ısınma masraflarını , yazın soğutma masraflarını azaltır.
- Suyu tutar, fazla suyu su depolama alanları veya yer altı su kaynaklarına yönlendirir, su tasarrufu sağlar.
- Kent içi yaban hayata destek sağlar, kuş ve böcekler için habitat sağlar
- Estetik artı sağlar
Geçirgen Peyzaj Anlayışı (Permeable Landscapes)
- Beton yerine geçirgen yüzeyler kullanmak, yağışla inen suyun toprak tarafında infiltre edilmesi, diğer fazla suyun da yeraltı su kaynaklarına kazandırılmasını sağlar
- Karbon salınımını azaltır, ısı adası etkisini azaltır.
DÜNYANIN EN İYI DOĞA TABANLI ÇÖZÜMLÜ PEYZAJ PROJELERI
Cheonggyecheon Nehir Islahı – Seoul – Kore
Bu proje adeta doğa tabanlı çözümlerin uygulanması konusunda ikoniktir.
- Şehir merkezinde mikroklima iyileşti, sıcaklık düştü
- Beton otoyol kaldırılıp doğal dere geri getirildi
- Biyolojik çeşitlilik dramatik şekilde arttı (bitki türleri 62 den 308 e çıkarıldı.)
- Sel kontrolü + sosyal alan + ekonomi aynı anda çözüldü
Bishan–Ang Mo Kio Parkı – Singapore
Öne çıkan özellikler
- Beton kanallar ortadan kaldırılmış nehir doğal yatağına alınmıştır
- Park aynı zamanda taşkın alanı (floodplain) olarak düzenlenmiştir.
- Mavi – Yeşil altyapı için adeta bir öncü projedir
Sponge City Projects (Turenscape – Kongjian Yu)
Ana konsepti sünger şehir olan bu proje alanındaki en önemli projelerden bir tanesidir.
- Sulak alanlar, doğal drenaj kanalları ve geçirgen yüzeyler kullanılmıştır.
- Yağmur suyu emilir, tutulur, filtrelenir
- Geleneksel beton altyapıya göre daha ucuz ve esnek çözümler üretilmiştir.
Benjakitti Forest Park – Bangkok – Tayland
Dönüşüme en iyi örneklerden bir tanesidir.
- Kentin eski sanayi alanlarından biri ekolojik bir parka dönüştürülmüştür
- 180.000 m³ su depolama kapasitesi üretilmiştir
- Taşkınları absorbe eden yapay sulak alan tesis edilmiştir.
The High Line – New York – Amerika
- Eski bir demiryolu, doğal bitki örtüsü kullanılarak kentsel parka dönüştürülmüştür
- Kentsel ekoloji + sosyal alan kullanımı + ekonomi + yabani hayatın aynı alanda hem de New York gibi bir şehirde yapıldığı örnek bir projedir
Room for the River – Hollanda
- Temel fikir, nehri kontrol etmek yerine alan açmak olmuştur
- Taşkın riskini doğa ile çözülmüştür.
- Ekoloji ile mühendisliğin beraber kullanıldığı çok başarılı bir projedir
Qunli Stormwater Park – Harbin – Çin
- Şehir içinde yağmur suyunun temizlendiği ve ıslak alanlarda depolanan bir sistemin kurulduğu parktır
- Ekosistem + su yönetimi + rekreasyon aynı anda beraber mükemmel bir şekilde planlanmıştır
