DOĞA TEMELLİ ÇÖZÜMLÜ PEYZAJ MİMARLIĞI

Günümüzde kentsel alanlarda özellikle iklim krizinden ortaya çıkan sorunları doğal tabanlı çözümlerle  gidermeyi planlayan bir yaklaşımdır.  

Özellikle peyzaj mimarlığı özelinde ;  

  • Isı adası etkisini azaltma  
  • Sel kontrolü (SUDS sistemleri)  
  • Yeşil altyapı 

Doğa Tabanlı Çözüm 

Nature-Based Solutions, Uluslar Arası Doğayı Koruma Birliği (International Union for Conservation of Nature) tarafından tanımlanan bir yaklaşımdır. 

Hangi Problemleri Nasıl Çözer? 

  1. Isı Adası Etkisini Azaltma 

  • Ağaçlar gölge oluşturur, yansımayı azaltır, suyu tutar, gün içinde zeminlerde ısı aborbe edilmesini engeller 
  • Tüm bu unsurla da şehir sıcaklığını düşürür, kentsel ısı ada etkisini azaltır  

  1. Sel & Su Yönetimine Katkısı 

  • Yağmur bahçeleri tesisi ( Rain garden )  
  • Biolojik Drenaj Kanalları ( Bioswale ) yağmur suyunu toplamak, filtrelemek ve toprağa geri  kazandırmak için tasarlanmış, bitkilerle kaplı sığ drenaj alanlarıdır.  

– Yağmur suyu (özellikle asfalt ve sert zeminlerden gelen) bioswale’e yönlendirilir 

– İçindeki bitkiler, toprak ve filtre katmanları suyu temizler  

– Su yavaşlatılarak yer altına sızdırılır (infiltrasyon)  

– Böylece sel riski azalır ve su kalitesi artar 

  • Geçirgen zeminler yüzeysel suyun akışa geçmesine izin vermez, suyun bitkiler tarafından  alınmasını veya yer altı su kaynaklarına aktarılmasına yardımcı olur 

  1. Hava Kalitesini Düzeltme  

  • Bitkiler havadaki kirletici partikülleri tutar ve emer, yine sülfür gibi araç ve binalardan  kaynaklanan sülfür gibi ağır metalleri de absorbe eder.  
  • Oksijen üretir , karbonu azaltır, hava kalitesini düzeltir  

  1. Biyoçeşitlilik Kaybını Azaltma  

  • Arı, kuş, böcek habitatları için habitat oluşturur. 
  • Yeşil koridorlar sağlar 

  1. İnsan Sağlığı Üzerine Olumlu Etkileri  

  • Stres azalır, kalp ritmini düzenler, teneffüs edilen hava kalitesini arttırır
  • Açık alan kullanımı artar, insanları daha sağlıklı ortamlarda zaman geçirmesini sağlar.

PEYZAJ MIMARLIĞINDA DOĞA ÇÖZÜMLÜ UYGULAMALAR 

Yağmur Bahçeleri ve Biyolojik Drenaj Kanalları ( Rain Gardens & Bioswales )

  • Bu sistemler yağmur suyunu toplar, suyun yüzeysel akışa geçip dengesiz yağmur rejimlerinin  sebep olduğu sel felaketlerini engeller  
  • Katmansal yapısı ile suyu filtreler, içindeki fiziksel kirleticiler ve ağır metalleri temizler
  • Temiz suyu yeraltına verir, su döngüsüne etkin katkı sağlar  

Kentsel Ağaç Sistemleri ( Urban Tree Systems )

  • Ağaçlar iklim kontrolünde etkin role sahip unsurlardır. Kente bir çok olumlu etkisinin yanısıra  düzensiz iklim davranışlarının regüle edilmesinde önemlidir.  
  • Ağaçlar gölgelik alan yaratan tepe yapıları ile yüzeysel ısınma ve zemin ısı radyasyonunu  azaltır. Ağaç olmayan alanlar tüm gün güneşin altında kalır, ekstra ısınır ve bu ısıyı yansıtma  ile atmosfere yansıtır. Bu da tam ‘ Kentsel Isı Adası’ dediğimiz oluşuma neden olur. Yapılan  araştırmalar doğru ağaçlandırmanın kentsel ısınmayı 10 C ° kadar azalttığını göstermiştir.

Yeşil Çatı ve Duvarlar (Green Roof & Green Walls)  

Bu sistemler 

  • Isı izolasyonu sağlar, enerji sarfiyatı sağlar. Kışın ısınma masraflarını , yazın soğutma  masraflarını azaltır.  

  • Suyu tutar, fazla suyu su depolama alanları veya yer altı su kaynaklarına yönlendirir, su  tasarrufu sağlar. 
  • Kent içi yaban hayata destek sağlar, kuş ve böcekler için habitat sağlar
  • Estetik artı sağlar 

Geçirgen Peyzaj Anlayışı (Permeable Landscapes)  

  • Beton yerine geçirgen yüzeyler kullanmak, yağışla inen suyun toprak tarafında infiltre  edilmesi, diğer fazla suyun da yeraltı su kaynaklarına kazandırılmasını sağlar

  • Karbon salınımını azaltır, ısı adası etkisini azaltır.

DÜNYANIN EN İYI DOĞA TABANLI ÇÖZÜMLÜ PEYZAJ PROJELERI 

  1. Cheonggyecheon Nehir Islahı – Seoul – Kore 

Bu proje adeta doğa tabanlı çözümlerin uygulanması konusunda ikoniktir.  

  • Şehir merkezinde mikroklima iyileşti, sıcaklık düştü  
  • Beton otoyol kaldırılıp doğal dere geri getirildi 
  • Biyolojik çeşitlilik dramatik şekilde arttı (bitki türleri 62 den 308 e çıkarıldı.) 
  • Sel kontrolü + sosyal alan + ekonomi aynı anda çözüldü 

  1. Bishan–Ang Mo Kio Parkı – Singapore

Öne çıkan özellikler 

  • Beton kanallar ortadan kaldırılmış nehir doğal yatağına alınmıştır  
  • Park aynı zamanda taşkın alanı (floodplain) olarak düzenlenmiştir.  
  • Mavi – Yeşil altyapı için adeta bir öncü projedir 

  1. Sponge City Projects (Turenscape – Kongjian Yu)

Ana konsepti sünger şehir olan bu proje alanındaki en önemli projelerden bir tanesidir.   

  • Sulak alanlar, doğal drenaj kanalları ve geçirgen yüzeyler kullanılmıştır.  
  • Yağmur suyu emilir, tutulur, filtrelenir
  • Geleneksel beton altyapıya göre daha ucuz ve esnek çözümler üretilmiştir. 

  1. Benjakitti Forest Park – Bangkok – Tayland

Dönüşüme en iyi örneklerden bir tanesidir.  

  • Kentin eski sanayi alanlarından biri ekolojik bir parka dönüştürülmüştür  

  • 180.000 m³ su depolama kapasitesi üretilmiştir  
  • Taşkınları absorbe eden yapay sulak alan tesis edilmiştir.  

  1. The High Line – New York – Amerika 

  • Eski bir demiryolu, doğal bitki örtüsü kullanılarak kentsel parka dönüştürülmüştür
  • Kentsel ekoloji + sosyal alan kullanımı + ekonomi + yabani hayatın aynı alanda hem de New York gibi bir şehirde yapıldığı örnek bir projedir

  1. Room for the River – Hollanda 

  • Temel fikir, nehri kontrol etmek yerine alan açmak olmuştur  

  • Taşkın riskini doğa ile çözülmüştür.  
  • Ekoloji ile mühendisliğin beraber kullanıldığı çok başarılı bir projedir

  1. Qunli Stormwater Park – Harbin – Çin

  • Şehir içinde yağmur suyunun temizlendiği ve ıslak alanlarda depolanan bir sistemin kurulduğu  parktır  

  • Ekosistem + su yönetimi + rekreasyon aynı anda beraber mükemmel bir şekilde planlanmıştır 
/tarafından