Bir fidanın yıllarca sağlıklı büyüyüp büyümeyeceği büyük ölçüde dikildiği ilk günlerde belirlenir. Doğru fidan dikim zamanı seçildiğinde kök sistemi yeni toprağa hızla uyum sağlar, bitki ilk yazın sıcağını çok daha az stresle atlatır. Yanlış zamanda ve yanlış teknikle yapılan dikimler ise kuruma, gelişme geriliği ve hastalıklarla sonuçlanır.
Yalova fidanlığımızda ziraat mühendislerimizin kontrolünde yürüttüğümüz üretim ve sahadaki dikim deneyimimizle, fidan ve ağaç dikiminde bilinmesi gerekenleri derledik.
Fidan Dikimi İçin En Doğru Zaman
Genel kural şudur: Bitki dinlenme dönemindeyken ya da büyümesi yavaşlamışken, toprak ise henüz ılık ve nemliyken dikim yapılmalıdır. Türkiye’nin büyük bölümünde bu koşulları en iyi sağlayan dönem sonbahardır. Toprak sıcaklığı kök gelişimini sürdürmeye yeterliyken hava serinlemiş ve yağışlar başlamıştır; böylece fidan, kış boyunca köklenip ilkbahara güçlü girer.
Ancak doğru zaman, fidanın nasıl üretildiğine göre değişir:
Çıplak Köklü Fidanlar
Meyve fidanları ve bazı yaprak döken ağaçlar çoğunlukla çıplak köklü olarak satılır. Bu fidanlar yalnızca dinlenme döneminde, yani yaprak dökümünden sonra ve tomurcuklar patlamadan önce dikilmelidir. Pratikte bu, bölgeye göre Kasım ile Mart arasını kapsar. Toprağın donmuş ya da suya doymuş olduğu günlerde dikim yapılmamalıdır.
Topraklı (Kök Balyalı) Ağaçlar
Fidanlıkta topraklı olarak sökülen iri ağaçlar için en uygun dönemler sonbahar ve erken ilkbahardır. Yaz ortasında sökülüp dikilen balyalı ağaçlarda tutma riski belirgin şekilde artar.
Saksılı (Konteyner) Fidanlar
Kökleri saksı içinde gelişmiş bitkiler, kök yapısı bozulmadan dikildiği için yılın büyük bölümünde dikilebilir. Yine de en iyi sonuç sonbahar ve ilkbaharda alınır; yaz aylarında dikimde sulama programına çok dikkat edilmelidir.
Yaprak Dökmeyen Türler
Zeytin, defne, manolya ve kozalaklılar gibi yaprak dökmeyen türler için ideal dönem, toprağın hâlâ sıcak olduğu sonbahar başı ya da don riskinin geçtiği ilkbahardır. Dona hassas türlerin kış ortasında dikilmesinden kaçınılmalıdır.
Adım Adım Fidan Dikimi
- Yer seçimi: Türün güneş ihtiyacını, yetişkin boyutunu ve yapılara mesafeyi göz önünde bulundurun. Ağaç seçimi için yaprak dökmeyen ve hızlı büyüyen ağaçlar rehberimize göz atabilirsiniz.
- Dikim çukuru: Çukuru kök topunun en az iki katı genişliğinde, kök topunun yüksekliği kadar derin açın. Çukur kenarlarındaki sıkışmış toprağı gevşetin.
- Toprak iyileştirme: Çıkan toprağı iyi yanmış organik gübre veya kompostla karıştırın. Ağır killi topraklarda drenaj sağlanmalıdır. Detaylar için toprak hazırlama ve gübreleme rehberimize bakabilirsiniz.
- Kök kontrolü: Çıplak köklü fidanlarda kırık ve çürük kökleri temiz bir makasla kesin; saksıda dönerek sarılmış kökleri nazikçe açın.
- Doğru derinlik: Kök boğazı toprak seviyesinde kalmalı, aşılı fidanlarda aşı noktası mutlaka toprağın üstünde olmalıdır. Fazla derine dikim, en sık yapılan ve en zararlı hatadır.
- Doldurma: Çukuru hazırladığınız toprakla doldururken hafifçe bastırın; hava boşluklarını gidermek için ara ara su verin.
- Can suyu: Dikimin hemen ardından bol miktarda verilen can suyu, toprağın köklere oturmasını sağlar.
- Kazık ve bağlama: Rüzgarlı alanlarda ve iri fidanlarda kazık kullanın; bağı gövdeyi sıkmayacak esnek bir malzemeyle yapın.
- Malç: Kök bölgesine 5-8 cm kalınlığında malç serin, ancak malçı gövdeye değdirmeyin.
Dikim Sonrası İlk Yıl Bakımı
- Sulama: İlk yıl, özellikle ilk yaz, düzenli ve derin sulama gerekir. Yüzeysel ve sık sulama yerine seyrek ama derin sulama kökleri derine yönlendirir. Damla sulama bu süreçte en verimli çözümdür.
- Gübreleme: Dikim çukuruna yoğun kimyasal gübre konulmamalıdır; yeni kökler zarar görebilir. Gübreleme ilkbaharda dengeli şekilde yapılmalıdır.
- Budama: Dikimde yalnızca kırık, hastalıklı ve çapraz dallar alınır. Meyve fidanlarında şekil budaması türe göre planlanır; meyve bahçesi rehberimizde bu konuya değindik.
- Kış koruması: Genç ve dona hassas fidanlar ilk kışında örtü ve malçla korunmalıdır. Ayrıntılar bitkileri kışın koruma rehberimizde.
Fidan Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Sağlıklı bir fidanın gövdesi düz ve yaralanmamış, kök sistemi canlı ve dengeli, dalları türüne uygun formda olmalıdır. Saksıdan taşan ve saksının içinde dönerek sarılmış kökler, bitkinin uzun süre küçük bir kapta bekletildiğini gösterir. Güvenilir bir fidanlıktan, bölgenin iklimine uygun ve sertifikalı fidan almak, başarının yarısıdır.
Işık Peyzaj olarak Yalova, Riva ve Bodrum fidanlıklarımızda ürettiğimiz ve tedarik ettiğimiz bitkileri bitkisel peyzaj uygulamalarımız kapsamında doğru sezonda ve doğru teknikle dikiyor, ilk dönem bakımını da planlıyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Fidan dikimi için en uygun ay hangisidir?
Türkiye’nin büyük bölümünde Ekim ve Kasım ayları, toprağın ılık ve nemli olması nedeniyle en verimli dönemdir. Çıplak köklü fidanlar Kasım-Mart arasında, toprak donmuş değilken dikilebilir.
Kışın fidan dikilir mi?
Toprak donmamış ve aşırı ıslak değilse yaprak döken çıplak köklü fidanlar kışın dikilebilir. Dona hassas yaprak dökmeyen türler için kış ortası önerilmez.
Yazın fidan dikilir mi?
Yalnızca saksılı fidanlar, yoğun ve düzenli sulama ile yazın dikilebilir. Sıcak dönemde dikim, kuruma riskini artırır.
Fidan dikerken çukura gübre konur mu?
Çukura iyi yanmış organik gübre veya kompost karıştırılabilir. Yoğun kimyasal gübre ise genç köklere zarar verebileceği için önerilmez.
Bu sezon yapacağınız dikimleri profesyonel ekibimizle planlamak için bizimle iletişime geçin.
